بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا تیکتاک اعلام کرده در اروپا موج تازهای از احراز سن را با کمک هوش مصنوعی شروع میکند؛ موجی که هدف اصلی آن شناسایی کاربران زیر ۱۳ سال و در نهایت بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا است. این تصمیم بعد از یک پایلوت یکساله و تحت فشار رگولاتورهای اروپایی گرفته شده و حالا قرار است در هفتههای آینده برای همه کاربران اروپایی فعال شود.
در این سیستم جدید، الگوریتمهای تیکتاک اطلاعات پروفایل، محتوای ویدیوها و سیگنالهای رفتاری کاربران را تحلیل میکنند تا اگر نشانهای از زیر سن بودن دیده شد، حساب برای بررسی بیشتر به تیم انسانی ارجاع شود. اگر در این مرحله ثابت شود کاربر زیر ۱۳ سال است، حساب بسته میشود و فقط در صورت اثبات سن واقعی از طریق مدارکی مثل کارت شناسایی یا سلفی احراز سن دوباره فعال خواهد شد.
برای درک دقیقتر اهمیت این تصمیم، بد نیست یادآوری کنیم که تیکتاک طبق قوانین خودش همواره حداقل سن ۱۳ سال را شرط استفاده از پلتفرم اعلام کرده اما در عمل، میلیونها کاربر کمسنوسال با تغییر تاریخ تولد وارد این شبکه شدهاند. پشت خبر بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا در واقع تلاش برای جدی کردن همین قانون قدیمی با ابزارهای جدید هوش مصنوعی است.
استفاده تیکتاک از هوش مصنوعی برای تشخیص سن در اروپا
سیستم تازه تیکتاک ترکیبی از چند روش تشخیص سن است؛ از تحلیل عکس پروفایل و محتوای ویدیوها گرفته تا بررسی شیوه نوشتن کپشنها و رفتار کاربر در اپلیکیشن. این الگوها در کنار هم یک «حدس سن» میسازند و اگر این حدس نشان دهد کاربر احتمالا زیر ۱۳ سال است، حساب او به صورت خودکار برای بررسی متخصصان انسانی نشانهگذاری میشود.
تیکتاک میگوید این سیستم را در همکاری نزدیک با کمیسیون حفاظت از دادهها در ایرلند طراحی کرده تا با قوانین حریم خصوصی اروپا هم منطبق باشد. در پایلوت اروپایی، هزاران حساب اضافه از کاربران زیر ۱۳ سال شناسایی و حذف شده و در مقیاس جهانی هم شرکت ادعا میکند هر ماه حدود ۶ میلیون حساب کمسنوسال را با ترکیب همین روشها حذف میکند.
کاربرانی که حسابشان به اشتباه بسته شود میتوانند درخواست بررسی مجدد بدهند. در این مرحله از روشهای مختلفی مثل سلفی با تکنولوژی تخمین سن، تایید کارت بانکی یا بارگذاری مدارک هویتی استفاده میشود. این یعنی بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا کاملا خودکار و بیبرگشت نیست اما کفه ترازو در طراحی سیستم به وضوح به سمت محافظت از کودکان سنگینتر شده است.
ابعاد حقوقی و تنظیمگری بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا
بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا را نمیتوان جدا از موج قوانین تازه در اتحادیه اروپا دید. در چند سال اخیر هم مقررات سختگیرانهتری مثل GDPR و هم قانون خدمات دیجیتال (DSA) فشار زیادی بر پلتفرمها برای مراقبت از کودکان وارد کردهاند. همزمان پارلمان اروپا در اواخر ۲۰۲۵ پیشنهادی را تصویب کرده که حداقل سن استفاده از شبکههای اجتماعی را ۱۶ سال میبیند مگر این که والدین برای رده سنی ۱۳ تا ۱۵ سال اجازه بدهند.
در چنین فضایی، تیکتاک اگر به سمت بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا با ابزارهای هوش مصنوعی نمیرفت، دیر یا زود با جریمههای سنگین و حتی محدودیت جدی برای فعالیت در اتحادیه روبهرو میشد. رگولاتورهای اروپایی بهخصوص پس از گزارشهای متعدد درباره تاثیر شبکههای اجتماعی بر سلامت روان نوجوانان دیگر به «خوداظهاری سن» و ابزارهای ساده رضایت نمیدهند و از پلتفرمها انتظار راهحلهای فنی قدرتمند و قابل ممیزی دارند.
از طرف دیگر، روند جهانی به سمت قوانین سفتوسختتر است. استرالیا با تصویب قانون محدودیت زیر ۱۶ سال برای شبکههای اجتماعی موجی از حذف و مسدودسازی میلیونها حساب ایجاد کرده که باعث شده نگاه سیاستگذاران اروپایی هم جدیتر شود.
تاثیر این تصمیم بر برندها و تولیدکنندگان محتوا
برای کسبوکارها و اینفلوئنسرهایی که روی مخاطب نوجوان حساب باز کردهاند، بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا به معنای تغییر قابل توجه در آمار و استراتژی است. بخشی از بازدیدها و فالوورها که عملا از کاربران زیر سن قانونی بودهاند حذف میشوند و آمار «واقعیتر» میشود؛ آماری که شاید در کوتاهمدت خوشحالکننده نباشد اما برای برنامهریزی حرفهای برند ضروری است.
برندهایی که آگاهانه یا ناآگاهانه محتوا را طوری طراحی کردهاند که برای کودکان زیر ۱۳ سال جذاب باشد، حالا با خطر تعارض با قوانین محافظت از کودکان روبهرو هستند. این جاست که همراهی یک تیم متخصص در سوشالمدیا مثل آژانس خلاصه میتواند ارزشمند باشد؛ تیمی که هم فشارهای رگولاتوری را میشناسد هم در کار با پلتفرمهایی مثل اینستاگرام و تیکتاک و انتشار خبر برای برندها تجربه مستقیم دارد.
بازتعریف استراتژی محتوای نوجوان محور
با سختتر شدن فیلترهای سنی، برندها و خالقان محتوا باید تصویر دقیقتری از مخاطب «مجاز» خود داشته باشند. هدف گرفتن طیف ۱۳ تا ۱۷ سال با محتوای مناسب سن آنها، با احترام به قوانین، هر روز مهمتر میشود.
در بازطراحی استراتژی میتوان به چند نکته عملی توجه کرد:
- تمرکز روی پیامهای آموزشی و مهارت محور به جای سرگرمی صرف برای گروههای سنی پایین
- شفافسازی رده سنی محتوا در کپشن و بایو
- استفاده از زبان و تصویرسازی متناسب با نوجوان بالای ۱۳ سال نه کودک
- ترکیب حضور در پلتفرمهای مختلف تا وابستگی کامل به یک شبکه مثل تیکتاک ایجاد نشود
چالشهای فنی و اخلاقی هوش مصنوعی در تشخیص سن
هوش مصنوعی در تشخیص سن هرچقدر هم پیشرفته باشد، همچنان با خطا و ابهام همراه است. احتمال دارد یک کاربر ۱۴ ساله که چهره جوانتری دارد اشتباها زیر ۱۳ سال تشخیص داده شود یا بالعکس، نوجوانی که سنش را بالاتر نشان میدهد از فیلتر عبور کند. تیکتاک خود هم تاکید کرده که هیچ روش احراز سنی بدون خطا نیست و این سیستم بیشتر برای کاهش ریسک طراحی شده تا حذف کامل آن.
از زاویه اخلاقی، ذخیره و پردازش دادههای تصویری و رفتاری برای تخمین سن میتواند نگرانیهایی درباره حریم خصوصی ایجاد کند. پژوهشهای دانشگاهی در حوزه تشخیص سن و «دیتکشن نوجوان» نشان میدهد الگوریتمها ممکن است نسبت به برخی گروهها نابرابر عمل کنند یا در برابر الگوهای زبانی و فرهنگی متفاوت دقت کمتری داشته باشند. به همین دلیل شفافیت درباره نحوه کار این سامانهها و امکان اعتراض و بازبینی انسانی، بخش مهمی از داستان است که رگولاتورها روی آن حساس هستند.
فرصتها برای افزایش ایمنی کودکان در شبکههای اجتماعی
اگرچه بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا در نگاه اول یک تصمیم محدودکننده به نظر میرسد، در سطح بزرگتر میتواند به استاندارد جدیدی برای ایمنی کودکان در فضای مجازی تبدیل شود. وقتی یکی از بزرگترین پلتفرمهای ویدئویی جهان به صورت علنی از هوش مصنوعی برای محافظت از کودکان استفاده میکند، فشار روی بقیه بازیگران بازار هم بیشتر میشود تا حداقلهایی شبیه همین را پیادهسازی کنند.
برای والدین، مدارس و حتی برندها، این تغییر یک زنگ بیدارباش است تا رویکرد خود به حضور کودکان در شبکههای اجتماعی را بازبینی کنند. چند اقدام ساده که میتواند این فرصت را عملیتر کند:
- گفتوگوی مستقیم با کودکان درباره محدودیت سنی و دلیل آن
- مدیریت و پایش زمان استفاده از موبایل و اپلیکیشنها در خانه
- استفاده از ابزارهای «کنترل والدین» و تنظیمات امنیتی داخلی پلتفرمها
- همکاری با متخصصان حوزه سوشالمدیا برای طراحی کمپینهای مسئولانه و منطبق با رده سنی
در سطح برند و کسبوکار هم همراهی با آژانسهایی مثل آژانس خلاصه که هم نبض خبر و تغییرات سیاستی را دنبال میکنند هم تجربه عملی در امنیت و بازیابی اکانتها دارند، میتواند ریسک برخوردهای ناگهانی پلتفرمها را کمتر کند.
سخن آخر
بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا با تکیه بر هوش مصنوعی فقط یک تغییر فنی در پشت صحنه یک اپ نیست؛ نشانه تغییری عمیقتر در نگاه جهانی به مسئولیت پلتفرمها در قبال کودکان است. برای برندها، تولیدکنندگان محتوا و حتی کاربران عادی، معنای این تغییر آن است که دوران «قوانین نوشته شده روی کاغذ و اجرای نمادین» رو به پایان است و عصر احراز سن هوشمند آغاز شده. هرکس زودتر خود را با این شرایط جدید وفق بدهد، از شوکهای بعدی مثل افت ناگهانی آمار یا مسدود شدن حساب در امانتر خواهد بود. در این مسیر، رصد مداوم خبرها، بهروزرسانی استراتژیها و بهره گرفتن از تجربه تیمهایی مثل آژانس خلاصه میتواند مزیت رقابتی جدی بسازد.
سوالات متداول درباره بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا
۱. اگر کاربری بالای ۱۳ سال باشد اما حسابش به اشتباه بسته شود چه کار میتواند بکند؟
کاربر میتواند از داخل اپلیکیشن درخواست بازبینی بدهد. در این مرحله لازم است با یکی از روشهای پیشنهادی تیکتاک مثل آپلود مدارک هویتی، تایید کارت بانکی یا سلفی برای تخمین سن، سن واقعی خود را ثابت کند. اگر بررسی انسانی نشان بدهد سن کاربر بالاتر از ۱۳ سال است، حساب دوباره فعال میشود.
۲. این تغییر چه اثری روی آمار فالوور و بازدید برندها و اینفلوئنسرها در اروپا دارد؟
احتمالا بخشی از فالوورها و بازدیدهایی که متعلق به کاربران زیر ۱۳ سال بودهاند حذف میشوند و آمار ظاهری کاهش پیدا میکند اما در عوض کیفیت دادهها بالاتر میرود و برندها تصویر واقعیتری از مخاطب مجاز خود میبینند. این موضوع بهخصوص برای برنامهریزی کمپینها، بودجهبندی و هدفگیری تبلیغاتی اهمیت دارد و بهتر است با کمک یک تیم حرفهای سوشالمدیا مدیریت شود.
۳. آیا ممکن است این مدل احراز سن با هوش مصنوعی به بقیه مناطق جهان هم گسترش پیدا کند؟
بله؛ معمولا وقتی پلتفرمها زیر فشار رگولاتورهای سختگیر اروپا به فناوریهای جدید مثل این روی میآورند، بعد از مدتی همان راهحل را با تنظیمات محلی در دیگر بازارها هم پیادهسازی میکنند. نمونه آن را در قوانین تازه استرالیا و واکنش پلتفرمها دیدهایم و بعید نیست تجربه بستن حسابهای زیر ۱۳ سال تیکتاک در اروپا به الگویی برای کشورهای دیگر تبدیل شود.
